Στείρι : Η λούτσα της Σκαριτσάς

Για να θυμούνται οι παλιοί και να μαθαίνουν οι νέοι 

Σ αυτήν εδώ τη λούτσα της Σκαριτάς για αιώνες, οι Στειριώτισσες και οι Στειριώτες κτηνοτρόφοι μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 60 έπιναν νερό και πότιζαν τα κοπάδια τους .

Η μάχη του Στειρίου ( 10 Ιουνίου 1944 )

Το πρωί του Σαββάτου της10ης Ιουνίου του 1944 οι Γερμανοί ξεκίνησαν από τη Λιβαδειά με 14 γερμανικά αυτοκίνητα και 2 ελληνικά επιταγμένα μαζί με τους ντόπιους συνεργάτες τους για εκφοβισμό και τρομοκράτηση του πληθυσμού του Διστόμου και του Στειρίου , οι οποίοι ήσαν οργανωμένοι στο ΕΑΜ και βοηθούσαν τους αντάρτες του ΕΛΑΣ των ορεινών όγκων που περιβάλλουν τα χωριά αυτά. Θέλοντας επίσης να κάνουν επίδειξη δυνάμεως και να τονώσουν το ηθικό τους μια και το έδαφος είχε υποχωρήσει κάτω από τα πόδια τους (απόβαση Νορμανδίας, προέλαση του Σοβιετικού Στρατού στην Ευρώπη και την Βαλκανική). Έτσι στην τοποθεσία Τσέρες, περιοχή του Διστόμου, εκτέλεσαν 5 άτομα και συνέλαβαν άλλα 12 άτομα ομήρους. Μετά απ' αυτά έφτασαν στο Δίστομο περίπου στις 10:30 π.μ., όπου Γερμανοί και ταγματασφαλίτες άρχισαν να επιδίδονται σ' αρπαγές, να συλλαμβάνουν, να δέρνουν, να εκτελούν υπόπτους και να τρομοκρατούν τους πάντες. Λίγο πριν τις 12:00 το μεσημέρι, ένα τμήμα τους 90 περίπου ατόμων αποσπάστηκε μαζί με το Διοικητή τους, επιβιβάσθηκε σε 6 αυτοκίνητα και αφήνοντας το Δίστομο πήρε το δρόμο για το Στείρι, με σκοπό να συνεχίσουν και εκεί τα ίδια, όπως και στο Δίστομο (βιαιοπραγίες κατά του πληθυσμού).
Στην τοποθεσία Λιθαράκι ,περιοχή του Στειρίου δυνάμεις του 11ου Λόχου του ΙΙΙ/34 τάγμα­τος του ΕΛΑΣ με έδρα τους το Κυριάκι και Διοικητή τον Λοχαγό Χριστόφορο είχαν στήσει ενέδρα με τρείς Διμοιρίες . Όταν η φάλαγγα έφθασε στην επιθυμητή απόσταση άνοιξαν πυρ εναντίον των Γερμανών SS. Η μάχη κράτησε περίπου μέχρι τις δύο το μεσημέρι. Οι απώλειες του εχθρού, κατ' εκτίμηση της Διοίκησης του Λόχου, ανέρχονταν σε 40-50 άνδρες, μεταξύ αυτών και ο Διοικητής τους, ο οποίος κατά μαρτυρίες μεταφέρθηκε τραυματισμένος και πέθανε στο Δίστομο. Οι Γερμανοί επιστρέφοντας στο Δίστομο επιδόθηκαν στις γνωστές αποτρόπαιες πράξεις από τις οποίες κατά τύχη γλίτωσε το Στείρι. Ανάμεσα στα 218 θύματα εκείνης της αποφράδας ημέρας του Ιούνη ήταν και δύο Στειριώτες που βρισκόντουσαν στο Δίστομο εκείνη την ημέρα. Ο Γεώργιος Ιωάν. Λαγός 35 χρονών και η Ασήμω Σωτηρίου 61 χρονών γλιτώνοντας όμως το εγγονάκι της κρύβοντάς το κάτω από τις φούστες της ενώ εκείνη δεχότανε όλα τα βόλια.

Βιβλιογραφία
‘’Ιστορία της Αντίστασης 1940-1945’’ Τόμος 2
Ν. Ασημάκης ‘’ Η μάχη του Στειρίου της 10ης Ιουνίου και η αλήθεια για την σφαγή του Διστόμου’’ Εμβόλιμον τεύχος 21-22 Ιούνιος 1994

Εξωτερικοί σύνδεσμοι
http://indy.gr/analysis/63-3c7ronia-ap-ti-sfag-toy-distomoy-10-6-44

ΧΡΗΣΤΟΣ ΚΑΤΣΟΥΛΗΣ( 1914 - 1943 )- Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΑΡΑΧΩΒΑΣ (10 Σεπτεμβρίου 1943 )

Στις 10 Σεπτεμβρίου του 1943 ισχυρές δυνάμεις του ΕΛΑΣ μαζί με τις εφεδρικές ομάδες από τις περιοχές του Στειρίου, Αράχωβας, Δεσφίνας, Διστόμου κ.λ.π. είχαν κυκλώσει την Αράχωβα Βοιωτίας και είχαν στήσει ενέδρες για να ματαιώσουν τυχόν απόπειρα των Γερμανών να εμποδίσουν την παράδοση των Ιταλών στο ΕΛΑΣ και στο ΕΑΜ μετά την συνθηκολόγηση της Ιταλίας στις 8 Σεπτεμβρίου 1943. Από την Άμφισσα ερχότανε προς την Αράχωβα φάλαγγα 12 γερμανικών αυτοκινήτων με 180 περίπου άνδρες.Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα να διεξαχθεί μια πεντάωρη και σκληρή μάχη ανάμεσα σε έναν γερμανικό λόχο ορεινών κυνηγών που είχε κινηθεί για τον αφοπλισμό της ιταλικής φρουράς της κωμόπολης και σε ένα τάγμα ανταρτών του ΕΛΑΣ. Επρόκειτο για μια από τις πρώτες εντυπωσιακές νίκες εναντίον γερμανικής μονάδας και παράλληλα μια καλή εισαγωγή στον ανελέητο πόλεμο ο οποίος θα άρχιζε μετά την ιταλική συνθηκολόγηση, ανάμεσα στους Έλληνες αντάρτες και στη Wehrmacht.
Στην σκληρή αυτή αναμέτρηση πήρε μέρος η μαχητική ομάδα του Στειρίου και έχασε τον αρχηγό της Χρήστο Κατσούλη για τον οποίον ο Νίκος Καλοπήτας, καπετάνιος του 9ου λόχου στο 11/34 Τάγμα Λιβαδειάς του ΕΛΑΣ σε γραπτή μαρτυρία του αναφέρει τα εξής:
" Πολλοί αντάρτες πιαστήκανε στα χέρια με τους Γερμανούς.Είδα με τα μάτια μου τον αρχηγό της μαχητικής ομάδας του Στειρίου, Χρήστος Κατσούλης λεγότανε και ήτανε παλικάρι από τους λίγους που γνώρισα εκείνα τα χρόνια. Πάλευε μ' ένα Γερμανό και μια να πέφτει κάτω ο Γερμανός μια ο δικός μας. Για μια στιγμή κατόρθωσε και πετάει τον Γερμανό κάτω από τον τοίχο της στροφής και τον σκότωσε. Δίπλα του αμέσως πίσω από την τάφρο φύτρωσε άλλος Γερμανός με το μυδράλιο και άρχισε να μας βάζει. Γυρίζει απότομα ο Κατσούλης και τον σκοτώνει και αυτόν και μόλις έσκυβε να πάρει το μυδράλιο, τον σκότωσε ένας άλλος Γερμανός.Τον έκλαψε όλη η Αρβανιτιά στην περιφέρειά του. Δε γεννιέται εύκολα τέτοιο παλληκάρι.

Τα ονόματα των πεσόντων στην μάχη της Αράχωβας
( σύμφωνα με τον λοχαγό Τηλέμαχο )

1. Χρήστος Κατσούλης ( Στείρι ) Αρχηγός μαχητικής ομάδας Στειρίου.
2. Χαράλαμπος Παππάς ( Δεσφίνα ) Αρχηγός μαχητικής ομάδας Δεσφίνας
3. Χρήστος Κρομμύδας ( Δεσφίνα )
4. Μήτσος Μακρής ( Χρυσό )
5. Λουκάς Κοματάς ( Αράχωβα )
6. Γιάννης Τσότρας ( Αράχωβα )
7. Στάθης Κορίτος ( Αράχωβα )
8. Θύμιος Μύταλας ( Αράχωβα )
9. Γιώργος Καραϊσκος ( Αράχωβα )
10. Πέτρος Χώος ή Κώχας ( Κίρρα )
11. Μιχαήλ Αντωνόπουλος
    

Στοιχεία: Στρατιωτική Ιστορία (Μηνιαίο περιοδικό για την Ελληνική και Παγκόσμια Ιστορία)

http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9C%CE%AC%CF%87%CE%B7_%CF%84%CE%B7%CF%82_%CE%91%CF%81%CE%AC%CF%87%CF%89%CE%B2%CE%B1%CF%82_%281943%29